การอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยให้ดำรงอยู่สืบไปจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากคนไทยทุกคน ซึ่งมีหลายวิธีการด้วยกัน ดังนี้

• การรวบรวมข้อมูลวัฒนธรรมต่างๆ ทั้งจากคนในท้องถิ่น และเอกสารที่ได้มีการบึนทึกไว้ เพื่อนำมาศึกษา วิจัยให้เข้าใจถึงแก่นแท้ เอกลักษณ์ และคุณประโยชน์ของวัฒนธรรมนั้นๆ ซึ่งจะช่วยให้คนรุ่นใหม่เกิดการยอมรับ และนำไปปรับใช้กับชีวิตยุคปัจจุบันได้
• ส่งเสริมให้เห็นคุณค่าของประเพณีไทย โดยเฉพาะประเพณีในท้องถิ่น ให้คนในท้องถิ่นตระหนักถึงเอกลักษ์ทางวัฒธรรม ซึ่งจะทำให้เกิดความมั่นใจและสามารถปรับตัวเข้ากับความเปลี่ยนแปลงจากวัฒธรรมอื่นๆที่เข้ามาได้
• การรณรงค์เพิ่อปลูกฝังจิตสำนึกความรับผิดชอบในการอนุรักษ์วัฒนธรรมให้กับคนไทยทุกคน เพื่อให้ตระหนักถึงความสำคัญ ของวัฒนธรรมว่าเป็นเรื่องที่ทุกคนต้องรับผิดชอบร่วมกัน รวมทั้งภาคเอกชนต้องร่วมกันในการส่งเสริมสนับสนุน ประสานงานการบริการความรู้ วิชาการ และทุนทรัพย์สำหรับจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมให้กับชุมชน
• ส่งเสริมให้ใช้ศิลปะวัฒนธรรมเป็นซื่อกลาง ในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกัน ทั้งวัฒนธรรมภายในประเทศ ระหว่างท้องถิ่นต่างๆและระหว่างประเทศ
• ปลูกฝังทัศนคติว่าทุกคนมีหน้าที่เสริมสร้าง ฟื้นฟู และการดูแลรักษาสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและทางวัฒนธรรมที่เป็นสมบัติของชาติให้ทุกคนเกิดความเข้าใจว่า สิ่งเหล่านี้มีผลโดยตรงของความเป็นอยู่ของทุกคน
• สร้างศูนย์กลางในเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ผลงานทางด้านวัฒนธรรม ด้วยระบบเครื่อข่ายสารสนเทศ เช่นเวบไซต์ เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงได้ง่าย สะดวกรวดเร็ว และสามารถปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับการดำเนินชีวิตได้ง่าย อย่างไรก็ดีสื่อมวลชนควรมีบทบาทในการส่งเสริม และสนับสนุนงานด้านวัฒนธรรมมากยิ่งขึ้นด้วย

สงกรานต์ เป็นประเพณีปีใหม่มาแต่โบราณของประเทศไทยและบางประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ลาว กัมพูชา พม่า ชนกลุ่มน้อยชาวไตแถบเวียดนาม เรื่อยไปถึงมณฑลยูนนานของจีน ศรีลังกาและทางตะวันออกของประเทศอินเดีย ซึ่งประเทศไทยสืบทอดประเพณีสงกรานต์มาตั้งแต่โบราณคู่มากับประเพณีตรุษ จึงมีการเรียกรวมกันว่า ประเพณีตรุษสงกรานต์ หมายถึงประเพณีส่งท้ายปีเก่า และต้อนรับปีใหม่ โดยคำว่าสงกรานต์เป็นคำสันสกฤต หมายถึงการเคลื่อนย้าย ซึ่งเป็นการอุปมาถึงการเคลื่อนย้ายของการประทับในจักรราศี หรือคือการเคลื่อนขึ้นปีใหม่และคำว่าตรุษ เป็นภาษาทมิฬ แปลว่าการสิ้นปี

พิธีสงกรานต์ในความเชื่อดั้งเดิมใช้น้ำสัญลักษณ์เป็นองค์ประกอบหลักในพิธี โดยน้ำจะเป็นตัวแทน แก้กันกับความหมายของฤดูร้อน ช่วงเวลาที่พระอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษ ใช้น้ำรดให้แก่กันเพื่อความชุ่มชื่น มีการขอพรจากผู้ใหญ่ การรำลึกและกตัญญูต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับ เป็นพิธีกรรมที่เกิดขึ้นในสมาชิกในครอบครัว หรือชุมชนบ้านใกล้เรือนเคียง

แต่ปัจจุบันได้เปลี่ยนไปสู่สังคมในวงกว้าง ในชีวิตสมัยใหม่ของสังคมไทยสังคมที่เปลี่ยนไป มีการเคลื่อนย้ายที่อยู่เข้าสู่เมืองใหญ่ เกิดประเพณีกลับบ้านในเทศกาลสงกรานต์ นับวันสงกรานต์เป็นวันครอบครัว ทำให้การจราจรคับคั่งในช่วงวันก่อนสงกรานต์ วันแรกของเทศกาล และวันสุดท้ายของเทศกาล เกิดอุบัติเหตุทางถนนสูง นับเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมที่เกิดขึ้นตามการเปลี่ยนแปลงหลายด้านของสังคม ในพิธีเดิมมีการสรงน้ำพระที่นำสิริมงคล เพื่อให้เป็นการเริ่มต้นปีใหม่ที่มีความสุข แต่ปัจจุบันมีพัฒนาการ และมีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนทัศนคติความเชื่อไป และมีแนวโน้มว่าได้มีการเสริมจนคลาดเคลื่อนบิดเบือนเกิดการประชาสัมพันธ์ในเชิงการท่องเที่ยวทั้งต่อคนไทย และต่อนักท่องเที่ยวต่างประเทศ ซึ่งชาวต่างประเทศเรียกว่า “สงครามน้ำ” หรือ ‘Water Festival’ เป็นภาพของการใช้น้ำเพื่อแสดงความหมายเพียงประเพณีการเล่นน้ำเท่านั้น

งานประเพณีลอยกระทง ประเพณีลอยกระทงเป็นประเพณีที่นิยมปฏิบัติกันในวันเพ็ญเดือน ๑๒ มีต้นกำเนิดมาจากภาคกลาง มีหลักฐานว่าในสมัยกรุงศรีอยุธยามีการจัดพระราชพิธี “จองเปรียงลดชุดลอยโคม” ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๓ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์เรียกพิธีนี้ว่า “ลอยพระประทีปกระทง” เนื่องจากโปรดให้ทำเป็นกระทงใหญ่บนแพหยวกกล้วย พร้อมตกแต่งกระทงอย่างวิจิตรพิศดารและจัดการประกวดประชันกัน แต่ในรัชกาลต่อมาก็โปรดให้เปลี่ยนกลับเป็นเรือลอยพระประทีปแบบสมัยอยุธยา

ทว่าในสมัยพระสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ โปรดให้เลิก พิธีนี้เสียเพราะเห็นว่าเป็นการสิ้นเปลือง อย่างไรก็ดีประเพณีลอยกระทงก็ได้นิยมปฎิบติต่อมาโดยคนทั่วไป โดยกระทงของภาคกลางมี ๒ ประเภทคือ กระทงแบบพุทธ เป็นกระทงที่ประดิษฐ์ด้วยวัสดุธรรมชาติ เช่น ใบตอง ใบกระบือ ก้านพลับพลึง ใบโกศลหรือวัสดุธรรมชาติที่หาได้ในท้องถิ่น ประดับกระทงด้วยดอกไม้สดต่างๆ ภายในกระทงจะตั้งพุ่มทองน้อย ถ้ากระทงใหญ่จะใช้ ๓ พุ่ม ถ้ากระทงเล็กใช้พุ่มเดียว ปักในกลางกระทงด้วยธูปไม้ระกำ ๑ ดอก เทียน ๑ เล่ม

และอาจมีการใส่วัสดุต่างๆตามความเชื่อของคนในท้องถิ่น ส่วนกระทงแบบพราหมณ์ วิธีการทำเช่นเดียวกับการทำกระทงแบบพุทธ แต่จะต่างกันที่ไม่มีเครื่องทองน้อย ซึ่งบางท้องถิ่นจะมีการใส่หมากพลู เงินเหรียญ หรือตัดเส้นผมเล็บมือ เล็บเท้า เพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์ไปในตัวตามพิธีความเชื่อของผู้ที่นับถือศาสนาพรามณ์ วัตถุประสงค์ของการลองกระทงนั้นมีหลากหลายขึ้นอยู่กับประเพณีความเชื่อของแต่ละท้องถิ่น เช่น เป็นการบูชาพระเกศแก้วจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึง, เป็นการสักการะรอยพระพุทธบาทของพระพุทธเจ้า หรือเพื่อบูชาพระพุทธเจ้าในวันเสด็จกลับจากเทวโลกเมื่อครั้งเสด็จไปจำพรรษาอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เพื่อทรงเทศนาอภิธรรมโปรดพุทธมารดา เป็นต้น

ประเพณีการแข่งเรือ ประเพณีการแข่งเรือเป็นประเพณีที่แสดงให้เห็นถึงวิถีการใช้ชีวิตของคนไทยที่มีความผูกพันกับสายน้ำมาเป็นเวลาช้านานเนื่องจากอาชีพหลักของคนไทยก็คือเกษตรกรรม ประเพณีแข่งเรือจึงจัดขึ้นพร้อมๆกันทุกภาคของประเทศไทยในช่วงเดือนกันยายนจนถึงเดือนตุลาคม ซึ่งการแข่งเรือจะมีการแข่งหลายประเภท เช่น เรือยาวใหญ่ เรือยาวกลาง เรือยาวเล็ก ไปจนถึงเรือเร็วติดเครื่องยนต์ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเพณีของแต่ละท้องถิ่น

ในการแข่งเรือยาวจะมีฝีพายประมาณ 50 คนหัวหน้าคุมเรือ 1 คนใน 1 ลำ มีจังหวะในการพายโดย ฝีพายพาย 2 ครั้งผู้คัดท้ายพาย 1 ครั้ง มีกติกาของการแข่งขันคือ เรือของฝ่ายใดมาถึงจุดหมายก่อนจะเป็นฝ่ายชนะ แต่จะมีการแข่งขันทั้งหมด 3 ครั้ง ซึ่งจะต้องชนะ 2 ใน 3 ครั้ง เมื่อแข่งเที่ยวแรกแล้วจะมีการเปลี่ยนสายน้ำสวนกัน ถ้าชนะ 2 ครั้งติดกันให้ถือว่าชนะไปเลยแต่ถ้าผลัดกันชนะก็จะต้องแข่งขันในครั้งที่ 3 เพื่อตัดสินผู้ชนะอีกครั้ง จะเห็นได้ว่าเป็นประเพณีที่ช่วยเสริมสร้างความสมัครสมานสามัคคีของคนในกลุ่ม ความพร้อมเพรียงที่จะช่วยให้ไปถึงจุดหมายได้สำเร็จ ซึ่งสามารถนำมาปรับใช้กับการทำงานได้เป็นอย่างดี

ประเพณีไทย ยังเป็นจุดเด่น ที่เชิญชวนนักท่องเที่ยวเข้ามาชื่นชม และสร้างความประทับใจแก่ชาวต่างชาตินับเป็นมรดกอันลำค่าที่เราคนไทยควรอนุรักษ์และสืบสานให้ยิ่งใหญ่ตลอดไป